Kweekzalm richt ecologische schade aan, is niet duurzaam en veroorzaakt voedselschaarste aan de Afrikaanse westkust. Toch blijft het roze stukje vis een schoon imago houden dankzij veelvuldige greenwashing technieken van de kweekzalmindustrie, met name actief in Noorwegen, Denemarken en Schotland. Op de websites van deze bedrijven wordt het begrip ‘duurzaamheid’ veelvuldig gebruikt en de gezondheid van de zalm geprezen, terwijl de realiteit heel anders blijkt. En juist Nederlandse banken lijken hiervoor te vallen.

Het nieuwe rapport ‘Fishy Finances: Exposing industrial salmon farming’s biggest financial backers’  van Feedback laat zien dat in de top vijf van grootste financiële dienstverleners aan zalmkwekerijen wereldwijd twee Nederlandse banken staan: ABN Amro heeft sinds 2015 voor 1.3 miljard dollar verstrekt en Rabobank zelfs voor 1.8 miljard dollar. Dankzij de financiële sector wordt de kweekvisindustrie aangemoedigd hun vervuilende en oneerlijke praktijken verder uit te breiden.

Hiermee vormen deze banken de twee grootste financiële verstrekkers (ABN AMRO 1.3 miljard dollar, Rabobank 0.9 miljard dollar) aan het Noorse Mowi. Het miljardenbedrijf heeft al meerdere schandalen achter haar naam staan: het overtreden van milieuwetten in Schotland, rechtszaken in Chili vanwege grote hoeveelheden ontsnapte zalm, het gebruik van verboden chemicaliën op ‘biologische’ zalm in Britse supermarkten en het overtreden van EU mededingingsregels.

Zelfs Triodos, een van de duurzaamste banken van Nederland, blijkt sinds december 2024, 16 miljoen dollar geïnvesteerd te hebben in Bakkafrost, één van de grootste zalmkwekerijen ter wereld. Het bedrijf heeft een toenemend sterftecijfer onder de zalm en gebruikt bovengemiddeld veel wilde vis om de zalm te voeden.

Wat gaat er mis in de kweekzalmindustrie?

• De zalm wordt gevoed met kleine, wilde vis zoals haring en sardines. Voor een kilo gekweekte zalm is soms tot wel zes kilo kleine vis nodig die perfect direct voor menselijke consumptie gebruikt had kunnen worden. In 2020 is de Noorse kweekzalm gevoed met wel 2 miljoen ton direct eetbare vis.
• Een deel van de kleine vis die wordt gebruikt als voer is afkomstig uit West-Afrika. In landen als Senegal en Gambia zijn de inwoners van de visvangst afhankelijk voor hun voeding en levensonderhoud. Door de enorme groei van de vismeel- en olie-industrie heeft dit geleid tot voedselschaarste voor de vissersgemeenschappen met migratie tot gevolg.
• De ecologische schade is groot. De wilde vispopulaties groeien niet mee in het tempo van de kweekzalmindustrie, waardoor deze uiteindelijk zullen afnemen en negatieve consequenties heeft voor de mariene biodiversiteit. Daarnaast vervuilen de kwekerijen de oceaan met chemicaliën, plastic, overtollig voer en uitwerpselen en brengen ontsnapte dieren en plagen zoals zeeluis wilde vispopulaties uit balans.
• Afgelopen jaar zijn er 100 miljoen zalmen gestorven in Noorse zalmkwekerijen.

Enorme bedrijven zoals Mowi, SalMar and Bakkafrost ontvangen tientallen miljarden aan investeringen en kredietverleningen voor het uitvoeren van schadelijke praktijken. Feedback EU roept de Nederlandse banken op de geldkraan zo snel mogelijk dicht te draaien.

Frank Mechielsen, Directeur Feedback EU: “Het is tijd dat de greenwashing praktijken van de zalmindustrie aan het licht worden gebracht en dat iedereen kan inzien hoe verwoestend deze industrie te werk gaat. Nederlandse banken dragen bij aan het aanrichten van ecologische schade, voedselschaarste en dierenleed. De geldkraan moet dicht.”

Dr Aliou Ba, Ocean Campaign Lead Greenpeace Africa: “De miljarden die naar de industriële zalmteelt gaan, vernietigen niet alleen mariene ecosystemen, maar beroven ook Afrikaanse kustgemeenschappen van voedselzekerheid. Deze financiële instellingen stoppen geld in een industrie die wilde vispopulaties uitput voor de productie van vismeel en visolie, terwijl lokale vissers moeite hebben om hun families te voeden. Door zalmkwekerijen te financieren, kiezen wereldwijde investeerders voor bedrijfswinsten in het mondiale noorden boven het levensonderhoud van miljoenen mensen die afhankelijk zijn van gezonde oceanen in het mondiale zuiden. Wij eisen dat zij de financiële steun aan deze roofzuchtige industrie stopzetten en in plaats daarvan investeren in de bescherming van de mariene hulpbronnen die onze gemeenschappen in stand houden.”

In 2024 bracht Feedback een rapport uit over hoe de groeiende Noorse kweekzalmindustrie resulteert in voedselschaarste aan de Afrikaanse westkust.

Lees de Nederlandse samenvatting van het rapport hier.

Op 19 november vond het vierde Plant the Future diner plaats, georganiseerd door de Transitie Coalitie Voedsel. Het middagprogramma bracht ruim 230 mensen van uiteenlopende sectoren bijeen: ondernemers uit de gehele keten, wetenschappers, NGOs en politici. Het thema was ‘van ideaal naar business impact’. Ondanks de grote diversiteit in bijdragen van sprekers, inclusief van vleesverwerkende bedrijven, was er onder de aanwezigen geen twijfel over de noodzaak om het aandeel van dierlijke eiwitten in ons dieet te reduceren en het aandeel plantaardige eiwitten drastisch te vermeerderen.

Feedback EU was een van de vele organisaties en bedrijven die een ronde tafel organiseerde. Aan onze tafel zaten Renate Stuger (initiatiefnemer buurtsuper), Elly Hemmelder (Plus) en Eline van Muilwijk (Quista), Bram van Helvoirt (wetenschapper), Brenda Poot (Gemeente Den Haag) en Liane Lankreijer (Ons Eten, Haags netwerk van lokale voedsel alternatieven). Feedback EU nodigde juist hen uit aan tafel om het initiatief te ondersteunen voor een buurtsupermarkt in Moerwijk met economische, ecologische en sociale functies voor de buurt en om het concept van een democratische supermarkt verder te verkennen.

Tijdens het fantasievolle en lekkere, plantaardige diner hadden we inspirerende gesprekken over zeggenschap en waardecreatie van supermarkten en wat daarvoor nodig is. De tijd vloog voorbij en aan het eind concludeerden we dat we graag een business case zouden willen opzetten met bewoners en ondernemers voor een sociale en gezonde supermarkt, om beter te begrijpen waar de knelpunten en mogelijkheden liggen. Vanuit het oogpunt van duurzaamheid zou uiteraard het aandeel plantaardige eiwitten minimaal 60% moeten zijn. Daarnaast zou het hele aanbod in de supermarkt voor minimaal 60% moeten voldoen aan de Schijf van Vijf met vooral vers voedsel en korte ketens. We danken onze tafelgenoten voor hun betrokken en inspirerende bijdragen aan de discussie!

Tijdens het diner bood Frank Mechielsen, directeur van Feedback EU, alvast een samenvatting  van ons nieuwste rapport “Trading away the Future? How the EU’s agri-trade policy is at odds with sustainability goals” aan kamerleden van vijf aanwezige politieke partijen. Het rapport laat aan de hand van de handel in soja, koolzaad en rundvlees zien dat het EU handelsbeleid niet bijdraagt aan een duurzame transitie van ons voedselsysteem, maar juist de ongelijkheid en klimaatverandering, gezondheidsproblemen en voedselonzekerheid verergert.

Key-note sprekers waren Rasmus Prehn, de voormalig Deense minister van landbouw, en Rune-Christoffer Dragsdahl, voorzitter van de Vegetarische Bond in Denemarken. Zij presenteerden het vooruitstrevende Deense Plan van Aanpak om de plantaardige eiwittransitie in de landbouw mogelijk te maken. Hun belangrijkste boodschap was: werk vooral samen, ook met partijen met wie je gewoonlijk niet zo gauw om de tafel zit. Zoek naar het gemeenschappelijke dat ons allen verbindt, in dit geval voedsel. In een zorgvuldig proces worden alle belangen goed meegenomen, maar is het onvermijdelijk dat er ook concessies gedaan moeten worden. Zoek vooral naar de mogelijkheden voor alle partijen en wat zij nodig hebben om het doel te bereiken. Zij refereerden aan Nederland, waar in veel opzichten een vergelijkbare landbouw situatie is als in Denemarken, om tot een eigen Plan van Aanpak te komen om de voedseltransitie te versnellen en om met de Denen samen te werken om ook op Europees niveau tot een dergelijk plan te komen.

Op 4 september organiseerde Feedback EU in samenwerking met Buurtkamer de Luyk in Moerwijk, Den Haag, een bijeenkomst in het kader van het internationale project ‘Ons Eten, Onze Keuze’. De aanleiding was een petitie die actieve bewoners in de omgeving van de Jan Luykenlaan begin dit jaar aan de gemeente voorlegden met het verzoek om een supermarkt. De bewoners vragen echter om meer dan alleen een plek om hun boodschappen te doen; zij willen een buurtsupermarkt met producten die passen bij het multiculturele karakter van de buurt. Er moet een ruim aanbod komen van verse, gezonde en betaalbare voedingsmiddelen. Daarnaast  moet het een plek zijn die sociaal en economisch bijdraagt aan het welzijn van de bewoners.

Feedback EU zet zich in voor het verbeteren van het voedselsysteem en de petitie sluit hier goed bij aan. Om die reden vroegen wij Guusje Weeber een onderzoek uit te voeren naar wat de buurtbewoners als gezond en eerlijk voedsel beschouwen en hoe deze supermarkt als hefboom kan fungeren voor verbetering van de wijk.

Tijdens het eerste deel van de bijeenkomst presenteerde zij  haar bevindingen. Buurtbewoners en omwonenden waren actief betrokken en gingen enthousiast met elkaar in discussie over de uitkomsten. In tegenstelling tot het vooroordeel dat mensen in achtergestelde wijken geen interesse zouden hebben in voedsel en alleen maar voor goedkoop fastfood kiezen, heerste er een klimaat van groot bewustzijn over het belang van gezond voedsel. Zelfs onbespoten voedsel werd ter discussie gesteld, want ons grond- en slootwater, lucht en bodem is zodanig vervuild dat het niet te vermijden is dat het in en op het voedsel komt.

“Wij denken dat het gezond is, verse groente en fruit, maar misschien worden we er juist wel ziek van, die bespoten troep veroorzaakt allerlei allergieën! Wij nemen onze verantwoordelijkheid wel als we het kunnen betalen, maar de overheid moet dit ook doen. Zij zien niet wat voor ellende ze veroorzaken door hun slechte beleid,” aldus een van de buurtbewoners.

Na een korte pauze introduceerde Liane Lankreijer van de Haagse organisatie ‘Ons Eten’ de sessie “Ontwerp je ideale supermarkt”. In een groep werd gepraat over wat er in de ideale supermarkt in de schappen ligt en wat beslist niet, zoals plastic verpakkingen. De andere groep richtte zich op wat de bewoners zelf kunnen doen om zo’n supermarkt te realiseren en op welke wijze de ideale supermarkt anders is dan een gewone.

In de buurtsuper komt onbespoten, onbestraald voedsel, verse en lokaal geteelde groenten en fruit. Om verspilling tegen te gaan mogen de buitenbeentjes groenten ook onderdeel zijn van het assortiment, evenals een kleiner aanbod van een product. Het is bijvoorbeeld niet nodig om tien soorten rijst in de schappen te hebben staan. Stemrecht over het aanbod, meal preppen, kortingspassen, spaarpunten, recepten, uitjes naar waar het voedsel vandaan komt, goede informatie, het aannemen van jongeren uit de buurt als werknemers en en het verzorgen van ontbijt op scholen, werden allemaal voorgesteld als mogelijk toegevoegde waarde. Over het algemeen hebben supermarktketens weinig bewegingsruimte om hun aanbod aan te passen aan deze wensen die vanuit de wijk komen. Een overweging kan zijn om met lokale ondernemers samen te werken.

Er is momenteel te weinig communicatie over wat er met de petitie gebeurt. De druk moet op de ketel blijven en media-aandacht is daar een middel voor. De bewoners waren nog lang niet uitgepraat. De volgende stap is dat Feedback EU samen met betrokkenen een dergelijke bijeenkomst organiseert in de avond, zodat er meer buurtbewoners en de gemeente aanwezig kunnen zijn. Dan wordt ook duidelijker in welk stadium het verzoek om een buurtsupermarkt te realiseren zich bevindt.

Feedback EU liet een video maken van de bijeenkomst om deze te gebruiken bij andere gelegenheden, ook internationaal, om de discussie over voedselarmoede en het democratiseren van supermarkten te stimuleren:

‘Hoe ziet een gezond en eerlijk voedselaanbod eruit in Moerwijk?’ Met die vraag ging Guusje Weeber voor Feedback EU op pad in deze Haagse wijk. Een belangrijke voorwaarde binnen dit onderzoek was dat de stemmen van de buurtbewoners centraal staan. Wat is hun definitie van gezond voedsel en wat verwachten zij van een buurtsupermarkt?

De antwoorden van de bewoners hebben geresulteerd in het rapport ‘Een democratische supermarkt in Moerwijk’ dat nu hier te lezen is. Dit nieuwe onderzoek sluit goed aan op een eerder gepubliceerd rapport door Ons Eten rondom voedselarmoede in Den Haag.

Samen met de Buurtkamer de Luyk en met medewerken van Ons Eten, organiseerde Feedback EU op 4 september een buurtevenement in Moerwijk om de onderzoeksresultaten te presenteren en gezamenlijk een ‘ideale supermarkt’ in te richten.

Dit onderzoek maakt deel uit van een project dat wordt gefinancierd door Healthy Food Healthy Planet, waarin Feedback EU samenwerkt met zes Europese organisaties in de Food Voices Coalition.

Feedback EU is een project gestart met zes organisaties uit Europa als doel te luisteren naar wat mensen in hun omgeving nodig hebben om toegang tot en keuze voor gezond, duurzaam en rechtvaardig voedsel mogelijk te maken en om hun stemmen te mobiliseren. Om het project te lanceren organiseerden we van 24-26 april een workshop in Den Haag. Het unieke van dit door Healthy Food, Healthy Planet gefinancierde project is dat het element leren sterk vertegenwoordigd is. Hoe kunnen de stemmen en keuzes van burgers worden gemobiliseerd om beleidsmakers en supermarkten effectief te beïnvloeden? Hoe kunnen we bewegingen diverser maken en verenigen om de bestaande vooroordelen over gezond, duurzaam en betaalbaar voedsel te ontzenuwen en er een eerlijk verhaal van te maken? Deze vragen zullen een rode draad vormen gedurende de looptijd van het project (tot oktober 2025).

Deelnemende organisaties gaan samenwerken met gemeenschappen die moeite hebben met de toegang tot betaalbaar gezond voedsel. Luisteren naar wat zij nodig hebben staat centraal. Supermarkten zijn nog steeds veruit de meest dominante voedselleveranciers. Daarom richten we onze pijlen op supermarkten, om hen te bewegen hun aanbod aan te passen met betaalbare, duurzaam geproduceerde, meer plantaardige en gezonde voeding. We hopen op lokaal en nationaal niveau dit initiatief uit te breiden naar meer landen in de EU. Daarnaast zullen we met beleidsmakers in gesprek gaan om faciliterend beleid te maken. Omdat een fundamentele verandering van het voedselsysteem nodig is, zullen we alternatieve modellen voor een gezonde voedselomgeving bevorderen en gaan we de druk op supermarkten opvoeren om een aanbod van minstens 60-40% plantaardig voedsel tegen 2030 te realiseren.

De kick-off workshop vond plaats in de Utopie en de Gymzaal, beide locaties zijn gebaseerd op alternatieve modellen. De avond van 25 april organiseerden we een evenement met lokale mensen uit Den Haag die zich bezighouden met alternatieve voedselinitiatieven. Deelnemers aan de workshop en lokale bewoners gaven presentaties: Keenan Humble, van Feedback UK, vertelde over een groene bus in Liverpool die betaalbaar gezond voedsel levert in gebieden die ook wel voedselwoestijnen genoemd worden. Liane Lankreijer, van de Voedselraad van Den Haag, presenteerde haar onderzoek waaruit de structurele uitdagingen rondom voedselarmoede in bepaalde gebieden in Den Haag blijken. Ze vertelde over de eerste experimenten om de samenwerking in buurten te versterken, zowel informeel als formeel. Feedback EU ondersteunde de vertaling van haar rapport Weaving Food in het Engels. De Nederlandse versie is hier te vinden. Een vertegenwoordiger van de gemeente Den Haag vertelde hoe zij met lokale voedselinitiatieven samenwerkt.

ALTAA en CAN uit Frankrijk, CECU uit Spanje, Green REV Institute uit Polen, Terra! uit Italië, Feedback Global in UK en Feedback EU in Nederland zoeken de dialoog en samenwerking met organisaties uit verschillende sectoren, zoals met klimaat-, milieu- en landbouworganisaties, consumenten, gezondheidsorganisaties, boeren en organisaties die werken aan armoedebestrijding en sociale rechtvaardigheid, met als doel onze stemmen te verenigen in een luide vraag naar een duurzaam en rechtvaardig voedselsysteem.

Ons eten, onze keuze!

In het recente verkiezingsdebat over landbouw en handel kwamen alle kandidaat Europarlementariërs (MEPs) van de negen aanwezige partijen samen. Het debat werd georganiseerd door Feedback EU in samenwerking met Platform ABC, de Nederlandse Akkerbouw Vakbond, en de Nederlandse Melkveehouders Vakbond. Hoewel er een consensus leek te zijn over enkele hoofdpunten, zoals het verbeteren van het inkomen van boeren en het tegengaan van oneerlijke concurrentie en handelsverdragen, waren de meningen over de invulling en aanpak van deze doelen sterk verdeeld.

Consensus en Controverse

Alle partijen spraken zich uit voor een beter inkomen voor boeren en tegen oneerlijke handelspraktijken. De meeste partijen steunen ook de vergroening van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Echter, rechtse partijen willen de hectarepremie behouden als buffer voor slechte tijden. Er waren uiteenlopende meningen over wat eerlijk en beter is voor de boer en het milieu, en over de rol van Europa hierin.

Monique Ansink (Volt) vatte het treffend samen: “Als je achter de kudde aanrent, loop je altijd in de stront.” Hiermee benadrukte ze de noodzaak voor progressieve verandering en leiderschap.

Milieu en Mest

Anja Hazekamp (PvdD) bracht de omvang van het mestprobleem in Nederland onder de aandacht: “We produceren 70 miljoen ton mest per jaar, dat is 1000 kg per inwoner, ofwel 33 badkuipen per jaar per persoon.” Dit beeldende voorbeeld stuitte op kritiek van de BoerBurgerBeweging (BBB) en de SGP, die vonden dat de cijfers overdreven waren.

Hans Geurts (BBB) pleitte tegen de afschaffing van de derogatie is, waardoor hij minder dierlijke mest en meer kunstmest moet gaan verbruiken, terwijl de SGP een kringlooplandbouw voorstelde waarin ook menselijke mest wordt gebruikt.

Subsidies en Duurzaamheid

Anja Hazekamp (PvdD) stelde dat alle GLB-subsidies moeten worden ingezet voor verduurzaming en vermindering van externe kosten. Ze bekritiseerde het huidige systeem, waarbij de meeste subsidies naar grote bedrijven in de veehouderij gaan vanwege de hectarepremie.

Lara Sibbink (GroenLinks/PvdA) benadrukte het belang van biologische landbouw, waar veel minder in is geïnvesteerd dan in conventionele landbouw. Ze pleitten voor GLB-ondersteuning voor biologische landbouw vanwege de lagere externe kosten.

Hendri Nortier (D66) stelde dat eerlijke beprijzing cruciaal is en dat potentiële klimaatschade in de prijs moet worden meegenomen. Hij betoogde dat Nederland, door in te spelen op deze ontwikkelingen, de concurrentiekracht van de boeren kan versterken.

Wetenschappelijke Feiten en Polarisatie

Een boer uit het publiek klaagde dat tegenwoordig alle wetenschap subjectief lijkt. De wetenschappelijke feiten over klimaat, stikstof en landbouw werden door sommige boeren en rechtse partijen ter discussie gesteld.

Lara Sibbink (GroenLinks/PvdA) was verbaasd over het gebrek aan feitenkennis van sommige kandidaten. Ze werd door een boer uit het publiek neergezet als theatermaker, wat ze beaamde naast haar rol als voedselexpert.

Monique Ansink (Volt) riep op om de links-rechts discussie en polarisatie te vermijden en samen te werken aan een duurzame toekomst. Hans Geurts (BBB) sloot zich hierbij aan en benadrukte het belang van communicatie over gewasbeschermingsmiddelen zonder angstzaaien.

Handel en Vrijhandelsverdragen

Fenna Feenstra (SP) stelde dat wat we hier niet willen, we ook niet in Indonesië en Brazilië moeten willen.

Anja Hazekamp (PvdD) benadrukte het belang van het uitsluiten van landbouw uit vrijhandelsverdragen. Lara Sibbink (GroenLinks/PvdA) benadrukte de noodzaak van voedselsoevereiniteit.

De SGP en BBB stemden tegen het Mercosur-verdrag vanwege oneerlijke concurrentie en lagere duurzaamheidsnormen voor importproducten. Lambert Polinder (SGP) benadrukte dat de import van buiten de EU aan dezelfde productiemethoden moet voldoen als binnen de EU.

Lara Sibbink (GroenLinks/PvdA) pleitte voor mirror measures in handelsverdragen, die wederkerig moeten worden toegepast, bijvoorbeeld bij de export van pesticiden uit de EU.

Hans Geurts (BBB) gaf aan dat de BBB, ondanks hun eerdere tegenstand tegen Mercosur, nu zullen deelnemen aan de EVP-fractie en pragmatischer zullen zijn in hun stemgedrag, wat door de VVD wordt bevestigd.

Oneerlijke concurrentie en Mirror Measures

Frank Mechielsen, directeur van Feedback EU gaf een presentatie over oneerlijke concurrentie voor Europese boeren van boeren uit landen buiten de EU en presenteerde ook de beleidsnota die recent is uitgebracht door Feedback EU over dit wetgevingsinstrument. De beleidsnota is hier terug te lezen.

Samenvatting

Het verkiezingsdebat over landbouw en handel toonde een brede eensgezindheid over de noodzaak van eerlijke inkomens voor boeren en de strijd tegen oneerlijke concurrentie en handelsverdragen. Echter, de visies op hoe deze doelen te bereiken verschilden sterk tussen de partijen. Linkse partijen benadrukten de noodzaak van duurzaamheid en biologische landbouw, terwijl rechtse partijen pleitten voor behoud van de hectarepremie en pragmatische benaderingen in handelsverdragen. De discussie over mest en wetenschappelijke feiten illustreerde de polarisatie binnen het debat, met oproepen van Volt en BBB om gezamenlijk naar een duurzame toekomst te werken. Het was duidelijk dat, hoewel de doelen overeenkomen, de wegen naar die doelen sterk uiteenlopen.

Vandaag is het zover: onze nieuwste policy brief over mirror measures en hun rol in het bevorderen van rechtvaardige handel wordt gepubliceerd. Deze beleidsnota biedt een diepgaande analyse van de huidige stand van zaken en geeft beleidsaanbevelingen die bijdragen aan een eerlijker en duurzamer handelssysteem.

Kritische Blik op de Huidige Handelspraktijken

In onze policy brief hebben we niet geschroomd om kritisch te kijken naar de huidige handelspraktijken. Wij constateren dat er op diverse vlakken nog aanzienlijke verbeteringen mogelijk zijn. Dit leidt tot oneerlijke concurrentie en ondermijnt duurzame productiemethoden. Een specifiek punt van kritiek is dat de huidige handelsregels vaak niet bijdragen aan een gelijk speelveld. In onze aanbevelingen pleiten wij dan ook voor een meer rechtvaardige benadering, waarbij duurzaamheid en eerlijke concurrentie centraal staan. We moedigen beleidsmakers aan om niet alleen te kijken naar de directe economische voordelen, maar ook naar de bredere maatschappelijke en ecologische impact van hun handelsbesluiten.

Het Belang van Mirror Measures

De implementatie van mirror measures, waarbij importproducten aan dezelfde eisen moeten voldoen als binnenlandse producten, kunnen een rol spelen in de verbetering van deze situatie. Door te zorgen dat geïmporteerde producten voldoen aan dezelfde standaarden als binnenlandse producten, kunnen we niet alleen oneerlijke concurrentie voorkomen, maar ook duurzame productiemethoden wereldwijd stimuleren. Maar we roepen op ook kritisch te kijken naar mirror measures, en hun effectiviteit te monitoren.

Wij roepen beleidsmakers, stakeholders en alle geïnteresseerden op om onze policy brief grondig door te nemen en de discussie met ons aan te gaan. Wij geloven dat een open dialoog en kritische reflectie essentieel zijn om tot effectieve en toekomstgerichte beleidsoplossingen te komen.

Lees de policy brief hier.